સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓ બાદ હવે ગ્રામ પંચાયતની ચૂંટણીનો માહોલ જામવાની શક્યતા; રોટેશન જાહેર ન થતાં ગામડાંમાં ચર્ચા તેજ
કચ્છ: કચ્છ જિલ્લામાં ગ્રામ પંચાયતની ચૂંટણીઓને લઈને આગામી દિવસોમાં રાજકીય ગરમાવો વધવાની શક્યતા છે. જિલ્લાના 434 ગ્રામ પંચાયતોની મુદ્દત ડિસેમ્બર મહિનામાં પૂર્ણ થવાની હોવાથી ગામડાંઓમાં આગામી સરપંચ અને ગ્રામ પંચાયતની ચૂંટણીને લઈને ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. તાજેતરમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓ પૂર્ણ થયા બાદ હવે ગ્રામ્ય સ્તરે લોકશાહીના સૌથી મહત્વપૂર્ણ એકમ ગણાતી ગ્રામ પંચાયતની ચૂંટણી માટેની તૈયારીઓ તરફ સૌની નજર મંડાઈ છે.
ગ્રામ પંચાયતની ચૂંટણી માત્ર સરપંચની પસંદગી પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ગામના વિકાસ, પીવાના પાણી, રસ્તા, ગટર, સફાઈ, સ્ટ્રીટલાઇટ, સરકારી યોજનાઓના અમલીકરણ અને સ્થાનિક પ્રશ્નોના નિરાકરણ સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે. આથી આગામી ચૂંટણીને લઈને સંભવિત ઉમેદવારો, રાજકીય કાર્યકરો અને ગ્રામજનોમાં અત્યારથી જ ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે.
50 ટકા મહિલા અનામતથી મહિલા આગેવાનોને તક
ગ્રામ પંચાયતની ચૂંટણીમાં મહિલાઓ માટે 50 ટકા અનામતની જોગવાઈને કારણે અનેક ગામોમાં મહિલા આગેવાનોને સરપંચપદ સહિત ગ્રામ પંચાયતના પ્રતિનિધિત્વમાં તક મળવાની શક્યતા છે. આ ઉપરાંત લાગુ પડતી અનામત જોગવાઈઓ મુજબ અન્ય વર્ગોના પ્રતિનિધિઓને પણ ચૂંટણીમાં ભાગ લેવાની તક મળશે.
પરિણામે કયા ગામમાં સરપંચપદ મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે, કઈ બેઠક કયા વર્ગ માટે અનામત રહેશે અને કયા ગામમાં સામાન્ય કેટેગરીના ઉમેદવારો ચૂંટણી લડી શકશે, તે બાબતોને લઈને ગામડાંઓમાં ઉત્સુકતા જોવા મળી રહી છે.
રોટેશન જાહેર ન થતાં સંભવિત ઉમેદવારોમાં અસમંજસ
ગત ચૂંટણીની સરખામણીએ આ વખતે અત્યાર સુધી રોટેશન અંગેની સત્તાવાર જાહેરાત ન થતાં અનેક ગામોમાં ચર્ચાઓ તેજ બની છે. સરપંચપદ અને અન્ય બેઠકોનું અનામત રોટેશન જાહેર થયા બાદ જ સંભવિત ઉમેદવારો પોતાની રાજકીય ગણતરીઓને આખરી ઓપ આપી શકશે.
કયા ગામમાં સરપંચપદ અનામત રહેશે અને કયા વર્ગને પ્રતિનિધિત્વ મળશે તે નક્કી થયા પછી જ ચૂંટણીની તૈયારીઓને વધુ વેગ મળવાની શક્યતા છે. રોટેશનની જાહેરાતમાં વિલંબને કારણે અગાઉથી ચૂંટણીની તૈયારી કરી રહેલા કેટલાક આગેવાનો પણ હાલ સત્તાવાર નિર્ણયની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
વસ્તી અને મતદારયાદીની કામગીરી પર નજર
આગામી ગ્રામ પંચાયતની ચૂંટણીઓના સંદર્ભમાં વસ્તી, મતદારયાદી અને અનામત નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા મહત્વપૂર્ણ બની રહેવાની છે. મતદારયાદીની ચકાસણી, નવા મતદારોનો સમાવેશ, નામમાં સુધારા અને અન્ય જરૂરી વહીવટી કામગીરી ચૂંટણીની તૈયારીનો ભાગ બની શકે છે.
જોકે, સર્વે અને મતદારયાદી સુધારણા અંગેની ચોક્કસ કામગીરી તથા તેનો સમયગાળો સત્તાવાર સૂચનાઓ પરથી જ સ્પષ્ટ થશે. ચૂંટણી કાર્યક્રમ જાહેર થયા બાદ ઉમેદવારી નોંધાવવાથી લઈને મતદાન અને પરિણામ સુધીની પ્રક્રિયાને લઈને પણ ચિત્ર સ્પષ્ટ બનશે.
અછત કે અર્ધઅછતની સ્થિતિ ચૂંટણીને અસર કરી શકે?
કચ્છમાં વરસાદની સ્થિતિ અને ખેતીની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને જો સરકાર દ્વારા અછત કે અર્ધઅછત જાહેર કરવામાં આવે, તો ગ્રામ પંચાયતની ચૂંટણીના સમયપત્રક પર તેની અસર પડશે કે કેમ તે અંગે પણ ચર્ચાઓ થઈ રહી છે.
જોકે, અછત કે અર્ધઅછત જાહેર થવાથી ચૂંટણી આપમેળે મુલતવી રહેતી નથી. ચૂંટણી યોજવી કે નહીં, તેમાં ફેરફાર કરવો કે વહીવટી વ્યવસ્થા હેઠળ પંચાયતનું સંચાલન કરવું તે સંબંધિત કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને સક્ષમ સત્તાધિકારીના સત્તાવાર નિર્ણય પર નિર્ભર રહેશે.
મુદ્દત પૂર્ણ થયા બાદ વહીવટદારની નિમણૂકનો પ્રશ્ન
ડિસેમ્બરમાં મુદ્દત પૂર્ણ થનારી ગ્રામ પંચાયતોમાં જો સમયસર ચૂંટણી યોજાઈ ન શકે અથવા નવી ચૂંટાયેલી પંચાયત કાર્યભાર સંભાળી ન શકે, તો કાયદા મુજબ વહીવટી વ્યવસ્થા અંગે નિર્ણય લેવાની જરૂર પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં વહીવટદારની નિમણૂકનો મુદ્દો પણ મહત્વનો બની શકે છે.
જોકે, કચ્છની તમામ 434 ગ્રામ પંચાયતોમાં વહીવટદારની નિમણૂક અંગે કોઈ સત્તાવાર નિર્ણય કે જાહેરનામું બહાર પડ્યું છે કે નહીં, તેની પુષ્ટિ સંબંધિત વહીવટી તંત્ર પાસેથી કરવી જરૂરી છે.
હવે સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ
કચ્છની 434 ગ્રામ પંચાયતોની મુદ્દત ડિસેમ્બરમાં પૂર્ણ થવાની હોવાથી આગામી દિવસોમાં ચૂંટણીલક્ષી વહીવટી કામગીરી, રોટેશન, અનામત અને મતદારયાદી સંબંધિત પ્રક્રિયા અંગે સત્તાવાર જાહેરાતો પર સૌની નજર રહેશે. ચૂંટણી સમયસર યોજાશે કે કોઈ કારણસર તેમાં ફેરફાર થશે, તે અંગેનું અંતિમ ચિત્ર સરકાર અને સંબંધિત ચૂંટણી સત્તાધિકારીઓની જાહેરાત બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
હાલ તો કચ્છનાં ગામડાંઓમાં એક જ ચર્ચા છે – આગામી ચૂંટણીમાં સરપંચપદનું રોટેશન કોના પક્ષમાં જશે અને ગામની સત્તાની ધુરા કોના હાથમાં આવશે?
(રિપોર્ટ : મહેશ ખેર)
